Kościół Najświętszej Marii Panny
i św. Floriana

Kult Matki Bożej Miłosierdzia

Opactwo cystersów (OCist)

Matka Boża Miłosierdzia

Diecezja Radomska

 width=

Wąchock leży w odległości 5 km na północny zachód od Starachowic, w pobliżu rzeki Kamiennej. Wąchock znany jest w Polsce z dowcipów o jego mieszkańcach i sołtysie (choć sołtysa tu nie ma). Miasteczkiem rządzi burmistrz i tytuł do sławy powinno ono mieć z powodu ufundowanego tu klasztoru, który pozostał klasycznym przykładem funkcjonalnej cysterskiej architektury.
W 1179 roku biskup krakowski Gedko ufundował tu opactwo dla konwentu cystersów sprowadzonych z Burgundii, przy którym powstała osada przemysłowa. Cystersi wąchoccy byli m.in. prekursorami uprawy trójpolowej, przyczynili się także do rozwoju górnictwa i hutnictwa w dolinie Kamiennej.
Architekturę cysterską cechowały prostota i funkcjonalność. Późnoromańskie budynki opactwa, powstałe w latach 1218–1239, są wyjątkowo cennym zabytkiem. Tworzy je obszerny zespół zabudowań z ciosów piaskowca, na przemian żółtego i czerwonego. Kościół o cechach architektury włoskiej jest najstarszą sygnowaną budowlą w Polsce (podpis Simona na fasadzie). Trzynawowa bazylika filarowa o trzyprzęsłowym korpusie, z transeptem i jednoprzęsłowym, prostokątnym prezbiterium oraz parą bliźniaczych kaplic otwartych do transeptu posiada sklepienia krzyżowo­żebrowe na ostrołukowych gurtach, wspartych na filarach przyściennych i półkolumnach nadwieszonych. Głowice mają dekorację liściastą. Barokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z II połowy XVII wieku. Dwa marmurowe ołtarze pochodzą z około 1680 roku, a cztery rokokowe oraz bogato dekorowana ambona i stalle z 1750 roku.
W świątyni znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Miłosierdzia, czczonej przez wiernych od co najmniej 300 lat.
Klasztor powstał w początkach rządów Kazimierza II Sprawiedliwego. Mnisi założyli przy nim własne huty, kuźnice, a także winnice. Opactwo wąchockie otrzymało przywilej na poszukiwanie kruszców w księstwie krakowskim i sandomierskim, co dało początek staropolskiemu zagłębiu hutniczemu. Jest i muzeum z ciekawymi pamiątkami po naszych narodowych zrywach – od powstania kościuszkowskiego po Solidarność.
Klasztor w Wąchocku został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku. Jest jednym z najpiękniejszych przykładów architektury romańskiej Polsce. Fundatorem opactwa był w 1179 roku biskup krakowski Gedko. Budowniczym opactwa był Simon, z pochodzenia Włoch, który rozpoczął budowę trójnawowej bazyliki z transeptem i kaplicami po bokach prezbiterium. Zbudowany dla konwentu sprowadzonego z Burgundii, jest obszernym zespółem póżnoromańskich zabudowań z ciosów na przemian żółtych i czerwonych wzniesionych w latach 1218–1239. Wnętrze świątyni to trójnawowa, czteroprzęsłowa bazylika z wyrazistym transeptem i prosto zakończonym prezbiterium. Sklepienie nawy głównej spoczywa na ośmiu czterokątnych filarach. Wiele elementów architektonicznych pokrywa płaskorzeźbiona dekoracja zawierająca przede wszystkim ornamenty roślinne. Wyposażenie w przeważającej części pochodzi z epoki baroku. W kościele znajduje się dwanaście barokowych i rokokowych ołtarzy. Wyjątek stanowi ołtarz główny, wzniesiony w 1894 roku, zawierający w centralnym miejscu obraz patronki cystersów Matki Bożej Miłosierdzia w otoczeniu św. Bernarda i św. Floriana pochodzący z pierwszej połowy XVIII wieku. W kaplicy bł. Wincentego Kadłubka, z XVII wieku, w ołtarzu znajduje się obraz przedstawiający Wincentego Kadłubka autora „Kroniki Polskiej” i biskupa krakowskiego.
We wnętrzu znajdują się organy, zbudowane przez warsztaty klasztorne, pochodzą z drugiej połowy XVII wieku i oceniane jako jedne z najcenniejszych w Polsce. By podnieść walory brzmieniowe instrumentu do odlewania piszczałek użyto czystej cyny. Organy posiadają 15 głosów w 2 klawiaturach manualnych oraz 7 głosów w pedale. Pozytyw instrumentu zdobi figura Matki Boskiej Apokaliptycznej i wirująca w czasie gry gwiazda.
Klasztor dwukrotnie niszczyły najazdy tatarskie. Wieki XVII i XVIII przyniosły dla klasztoru dwa niekorzystne zjawiska. Pierwszym był najazd szwedzki, a następnie najazd wojsk Rakoczego, które w 1656 roku złupiły i spaliły klasztor. Dewastacji uległo klasztorne archiwum i część zabytków. Klasztor w pełni odbudowano dopiero w 1696 roku. Dzięki sile woli i wytężonej pracy zakonnicy powoli przywracali go do dawnej świetności. Kościół przekształcono w końcu XV wieku przez podwyższenie szczytów. Sklepienia krzyżowo-żebrowe na ostrołukowych gurtach wsparto na filarach przyściennych i półkolumnach. W XVI wieku do północnej nawy dobudowano kaplicę boczną, a w wieku XIX – kruchtę do fasady zachodniej. Kościół o cechach architektury włoskiej jest najstarszą sygnowaną budowlą w Polsce z podpisem architekta Simona na fasadzie.
Wyposażenie wnętrza jest barokowe z połowy XVII wieku. Klasztor od południa rozbudowany w XVI–XVII wieku, jedno i dwupiętrowy zgrupowany wokół dwóch wirydaży z krużgankiem. Zachowały się jednak niektóre wnętrza z XIII wieku. Należy do nich kapitularz, uważany za najpiękniejsze wnętrze romańskie w Polsce. W trzech nierównych oknach znajdują się witraże przedstawiające „Cudowne rozmnożenie chleba” i herby cysterskie, zakonnika piszącego księgę i herby cysterskie, oraz św. Bernarda. Detale architektoniczne są bogato zdobione ornamentami roślinnymi. Klasztor nakryty jest dziewięciopolowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na 4 kolumnach i wspornikach przyściennych. Elewacja klasztoru podzielona jest głębokimi wnękami arkadowymi w dwu kondygnacjach.
Romańska jest również fraternia, karcer pod schodami, natomiast piękny refektarz z połowy XIII wieku jest już wczesnogotycki. Klasztor posiadał ogrzewane pomieszczenia (poza dormitorium), jako pierwszy klasztor cysterski z możliwością ogrzewania ciepłem z pieca do wytopu ceramiki, żelaza lub kuchennego.
W pomieszczeniach klasztoru mieści się Muzeum Ojców Cystersów prezentujące zachowane elementy romańskie i ceramikę z klasztornej manufaktury oraz Muzeum Powstań Narodowowyzwoleńczych utworzone w 1991 roku ze zbiorów księdza Walentego Ślusarczyka, proboszcza z Nowej Słupi. W 1819 roku decyzją władz carskich dokonano kasaty klasztoru. W roku 1951, po prawie półtorawiekowej nieobecności, kompleks klasztorny ponownie przejęli cystersi, którzy przybyli z Mogiły. Utworzono wówczas przeorat konwentualny, który w 1964 roku podniesiono do rangi opactwa.

Wachock_01 .jpg
Wachock_02.jpg
Wachock_96.jpg
Wachock_32.jpg
Wachock_29.jpg
Wachock_26.jpg
Wachock_34.jpg
Wachock_75.jpg
Wachock_24.jpg
Wachock_27.jpg
Wachock_14.jpg
Wachock_15.jpg
Wachock_12.jpg
Wachock_68.jpg
Wachock_69.jpg
Wachock_30.jpg
Wachock_64.jpg
Wachock_50.jpg
Wachock_54.jpg
Wachock_16.jpg
Wachock_60.jpg
Wachock_59.jpg
Wachock_58.jpg
Wachock_55.jpg
Wachock_45.jpg
Wachock_43.jpg
Wachock_46.jpg
Wachock_49.jpg
Wachock_66.jpg
Wachock_74.jpg
Wachock_78.jpg
Wachock_81.jpg
Wachock_76.jpg
Wachock_83.jpg
Wachock_86.jpg
Wachock_88.jpg
Wachock_89.jpg
Wachock_11.jpg
Wachock_03.jpg
Wachock_99.jpg
Wachock_04.jpg
Wachock_10.jpg